Πως γράφουμε δικόγραφο

Έχει γραφτεί από Νίκος Μπαρμπάτσης

του Νίκου Δ. Μπαρμπάτση, Δικηγόρου


Ο στόχος σου και πώς να τον πετύχεις

Δε γράφεις για να τελειώνεις – Δε γράφεις για να βγάλεις το άχτι σου – Δε γράφεις για να παραθέσεις τα τετριμμένα εκείνα – Γράφεις γ ι α  ν α  τ ο υ ς  π ε ί σ ε ι ς!

Το δικόγραφο αποτελεί ιδιόμορφο πεζογράφημα, με δικό του ύφος, δική του αρχιτεκτονική, δικούς του στόχους, δικό του κοινό. Η μοίρα του είναι βαριά: Δεν ψυχαγωγεί. κρίνεται...

Mediocribus esse poetis non hominess,
Non di, non consessere columnae
(Horatius)[2]


Ο στόχος σου και πώς να τον πετύχεις

Δε γράφεις για να τελειώνεις – Δε γράφεις για να βγάλεις το άχτι σου – Δε γράφεις για να παραθέσεις τα τετριμμένα εκείνα – Γράφεις γ ι α  ν α  τ ο υ ς  π ε ί σ ε ι ς!


Συνεπώς, δεν τους θίγεις, δεν τους εκνευρίζεις, δεν τους κοιμίζεις – Προσπαθείς να κεντρίσεις το ενδιαφέρον τους, να κερδίσεις την εμπιστοσύνη τους, να τους ενημερώσεις – Γράφεις με σαφήνεια, με ακρίβεια, με συντομία, με ευπρέπεια, με γνώμονα τον κοινό νου, με καλό γούστο, καλόπιστα, με σεβασμό προς κριτές και αντιπάλους, με ανθρωπιά. Αλλά και με σταθερότητα, χωρίς αντιφάσεις, με πίστη στο δίκιο σου, με πνεύμα φίλαθλο, με συγκρατημένο χιούμορ. Γράφεις καλά ελληνικά – αποφεύγεις τις χυδαίες ή άλλες επικίνδυνες εκφράσεις. Δεν επιχειρείς να εντυπωσιάσεις – Eντυπωσιάζει εκείνος που πείθει. δεν πείθει απαραιτήτως εκείνος που εντυπωσιάζει.

Στον Δημήτρη μου


Ο μόχθος

Το δικόγραφο δεν είναι Χρηματιστήριο. Δεν είναι η εύκολη λύση. Για να γίνει αποδοτικό πρέπει να ιδρώσεις καρέκλα. Το δικόγραφο αποτελεί ιδιόμορφο πεζογράφημα, με δικό του ύφος, δική του αρχιτεκτονική, δικούς του στόχους, δικό του κοινό. Η μοίρα του είναι βαριά: Δεν ψυχαγωγεί. κρίνεται [και σαμποτάρεται από τον αντίδικο…]. Οφείλει, συνεπώς, να έχει ποιότητα. Η ποιότητα οπωσδήποτε απαιτεί γνώση του θέματος [πραγματικού και νομικού], έκφραση των ιδεών πιστή κι επί πλέον, στοργή [για το κείμενο ως δημιούργημα]. Και κάτι ακόμα: Φαντασία. Όλα αυτά ένα προϋποθέτουν οπωσδήποτε: το μόχθο.


Η εμπιστοσύνη

Ποτέ μην παραπλανάς με τις παραπομπές σου. Είτε σε νομολογία ή επιστήμη είτε σε έγγραφα ή σε μαρτυρίες παραπέμπεις, μη διαστρέφεις τα κείμενα. Μην τους προσθέτεις λέξεις, μην αλλάξεις την στίξη. Ό,τι ενδιάμεσο τυχόν παραλείψεις, αντικατάστησέ το με αποσιωπητικά. Αν παραπλανήσεις και γίνει αντιληπτό –μάλλον θα γίνει- έχασες το παιχνίδι της πειθούς.


Η συντομία

Απόφευγε τις ταυτολογίες, αλλιώς διογκώνεις το κείμενό σου ανώφελα, εκνευρίζεις τον αναγνώστη και μειώνεις το κύρος σου [«οι προτάσεις, οι ισχυρισμοί και οι ενστάσεις του αντιδίκου είναι όλως αβάσιμοι και αναληθείς, ψευδείς και ανυπόστατοι»]. Μη γράφεις: «με την υπ’ αριθμόν 117/1936 απόφασή του» ούτε «με τη με αριθμό 117/1936 απόφασή του». Γράψε αλιώς –και απλά!- «με την απόφασή του 117/1936».

Για τον ίδιο λόγο απόφευγε και τις περιττολογίες. Στην προμετωπίδα σου αρκεί να γράψεις πως ο διάδικος είναι «κάτοικος της Αθήνας [Ζωοδόχου Πηγής 2]». Δε χρειάζεται να τονίσεις: «οδός Ζωοδόχου Πηγής αριθμός 2». Ούτε να εξαντλήσεις την πολιτισμική του ταυτότητα: «συνταξιούχος Δημοσίου, ΤΚ 106 78, τηλ. **»! Έλεος! Ρώτα το κατάλληλο άρθρο [εδώ, τα 119 & 118 ΚΠολΔ] και θα σου πει τι είναι απαραίτητο. Μη νομοθετείς από φοβία περικοκλάδες[3]! Μη γράψεις καθόλου το κλασικόν: «Οι προτάσεις μου είναι νόμιμες, νόμω και ουσία βάσιμες και πρέπει να γίνουν δεκτές». Είναι τελείως άχρηστο. Όσο και να επαινέσεις τα λεγόμενά σου, κύρος δε θα τους δώσεις. Ούτε και πειστικότητα [ενόσω δεν τεκμηριώνεις ταυτόχρονα τους χαρακτηρισμούς σου]. Μη γράψεις στο τέλος της αγωγής σου: «Επειδή η αγωγή μου είναι νόμιμη και βάσιμη και θα την αποδείξω εν καιρώ με έγγραφα και μάρτυρες». Πρόκειται για φαιδρή εξαγγελία που προδίδει τυφλοσούρτη του παλαιού καιρού. Λυπήσου τον πελάτη σου …

Απόφευγε τις επαναλήψεις. Οι δικαστές μας τις μισούν. [Όχι αδίκως …]
Αγάπα τα σημεία στίξης. Μαχαίρωνε το γραπτό σου λόγο με τα άγια αυτά σημεία, όπως θα τον διέκοπτες αν τυχόν τον εκφωνούσες. Γνωρίσου με την επάνω τελεία. Είναι τέλεια φίλη. Από τελεία σε τελεία μη γράφεις πάνω από 25 λέξεις. Μη γράψεις: «Ωσαύτως ο Άρειος Πάγος με την υπ’ αριθμόν 117/1936 απόφασή του δέχθηκε ότι επί δημοσίας διαθήκης όχι μόνον δεν αποκλείεται η εν τη διαθήκη χρήση εκφράσεων εξ ίσου ικανών προς δήλωση της χρονολογίας της συντάξεώς της, αλλά και συγχωρείται προς συμπλήρωση τυχόν ως προς ταύτην ατελείας της διαθήκης όπως ληφθούν υπ’ όψη και άλλα γεγονότα, είτε εξ αυτού τούτου του εγγράφου της διαθήκης προκύπτοντα, είτε και εκτός αυτού, αλλά ταύτα μόνο με σκοπό αποσαφηνίσεως των εν αυτώ περιεχομένων τοιούτων, εξ ων θέλει ούτω δι’ αυτής αποκατασταθεί το ελλείπον εκ της χρονολογίας στοιχείον». Γράψε: «Επίσης, ο Άρειος Πάγος με την απόφασή του 117/1936 δέχτηκε και τούτο ως προς τις δημόσιες διαθήκες που δηλώνουν ατελώς τη χρονολογία συντάξεώς τους: Όχι μόνον δεν αποκλείεται να χρησιμοποιούνται εκφράσεις εξ ίσου κατάλληλες για να δηλώσουν τη χρονολογία συντάξεώς της' για να συμπληρωθεί τυχόν η σχετική ατέλεια, συγχωρείται και άλλα γεγονότα να λαμβάνονται υπόψη. Τα γεγονότα αυτά θα προκύπτουν είτε από το ίδιο το έγγραφο της διαθήκης είτε κι απ’ αλλού. Στην τελευταία περίπτωση, όμως, θα λαμβάνονται υπόψη μόνο προκειμένου ν’ αποσαφηνισθούν τα γεγονότα που περιέχονται στο έγγραφο. Έτσι, με την αποσαφήνιση αυτών των γεγονότων θ’ αποκαθίσταται το στοιχείο που λείπει απ’ τη χρονολογία». Θα σε κατανοήσουν. Κέρδος αυτό…


Η αρχιτεκτονική

Μη χάνεις τον καιρό σου με τα αυτονόητα, τα αυταπόδειχτα, τ’ αναμφισβήτητα. Μην κατατρίβεσαι με τα επουσιώδη. Μην παραθέτεις νομολογία εκεί που δεν χρειάζεται. Τα ζωηρότερα επιχειρήματά σου μην τα χαντακώνεις. Βάζε τα είτε στην αρχή είτε στο τέλος. Ο υπολογιστής είναι μέγας αβανταδόρος. Μπορείς να χρωματίζεις, να υπογραμμίζεις, να παίζεις με τις γραμματοσειρές. μπορείς και να κλείνεις σε περιγράμματα. Μπορείς να είσαι σίγουρος πως αυτά τουλάχιστο «θα τα δούνε»! Στην αγωγή σου μέσα μην μπερδεύεις νόμους, νομολογίες και επιστήμες. Άστα για την αντίκρουσή σου ή, έστω, για τις [κύριες] προτάσεις σου. Μην επαναλαμβάνεις σχολαστικά τις ενστάσεις και τα επιχειρήματα που αντικρούεις. Αντίκρουε. Μη διαφημίζεις τον αντίπαλο! Και, βέβαια, μην αντικρούεις τις ενστάσεις που δε σού αντέταξαν, αν δεν λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως. Προσοχή σε κάτι ακόμα: Στην πολιτική δίκη ο δικαστής ξέρει μόνο όσα έγγραφα προσκομίσατε, οι διάδικοι, με τις προτάσεις σας [εφ’ όσον και τα επικαλεστήκατε]. Δεν έχει καν την εξουσία [πολύ περισσότερο τη διάθεση!] να τ’ αναζητήσει κάπου αλλού. Επί πλέον, από τα έγγραφα αυτά δεν έχει, καταρχή, την εξουσία να αλιεύσει ενστάσεις ή αντενστάσεις, που δεν του πρότειναν οι διάδικοι. Αν λ.χ. ο νοικάρης προτείνει για συμψηφισμό την εγγυοδοσία του κατά των απαιτήσεων του σπιτονοικοκύρη, ο δικαστής δεν μπορεί ν’ απαντήσει αυτόβουλα πως το μισθωτήριο αποκλείει τέτοιο συμψηφισμό. Εκμεταλλεύσου, λοιπόν, σωστά τα προσαγόμενα έγγραφα. Παράπεμπε σχολαστικά στο συγκεκριμένο φύλλο, στη συγκεκριμένη σελίδα [λ.χ. «φύλλο 2, σ. β»], στο συγκεκριμένο της σημείο [«αρχή, μέση, τέλος»] ή στη συγκεκριμένη της αράδα. Και, πάντα, στο συγκεκριμένο αριθμημένο «προσαγόμενο» [συνηθίζουν να τ’ ονοματίζουν αόριστα και άμουσα «σχετικό» - μην τους ακούς!]. Δίνε αριθμό σε κάθε «προσαγόμενο» έγγραφό σου – δίνε του προσωπικότητα. Είναι φίλος! Αγαπάτε τους φίλους! Μην τους παραπετάτε – θα μετανοιώσετε …


Το καλό γούστο

Μην προχειρολογείς. Να φροντίζεις και να ελέγχεις σχολαστικά το γραφτό σου, τμηματικά και ως σύνολο. Αλλά, να μην είσαι σχολαστικός. Το άγρυπνο μάτι σου να μη φαίνεται. Αν γράφεις σε υπολογιστή και έχεις την ευχέρεια, τύπωνε, διάβαζε, έλεγχε και διόρθωνε. Το τυπωμένο κείμενο προσφέρεται καλύτερα για έλεγχο. Οπωσδήποτε, γράφε με μεράκι. Νιώσε την χαρά της δημιουργίας. κυνήγα το τέλειο. Να γράφεις έτσι που να καμαρώνεις το γραφτό σου. Αν το σιχαίνεσαι, θα σε βαρεθούν. Αγάπα το. Μόνο, πρόσεξε! Το καλάμι ενεδρεύει. Κοίταξε να μην το καβαλήσεις. Οι έφιπποι ψυχαγωγούν, αλλά δεν πείθουν…

Απόφυγε το συνωστισμό των ιδεών σου. Μην πλατυάζεις, άσε τις παρεκβάσεις, μην εγκαταλείπεις το θέμα σου. Εντόπιζε τα ερωτήματα, τεμάχιζέ τα στα εξ ων συνετέθησαν. Και δίνε απαντήσεις βήμα προς βήμα. Λάβε υπόψη σου τις παραινέσεις του Καρτέσιου: «Να διαιρώ την καθεμία από τις δυσκολίες που θα εξετάζω σε όσα τεμάχια είναι δυνατόν και χρειάζεται για να τη λύσω καλύτερα. Να κατευθύνω τις σκέψεις μου με τάξη, αρχίζοντας από τα πιο απλά κι ευκολομάθητα, για ν’ ανέβω σιγά – σιγά, σαν από βαθμίδες, ως τη γνώση των συνθετότερων, και υποθέτοντας πως υπάρχει κάποια τάξη ακόμα κι ανάμεσα σ’ εκείνα που δεν προπορεύονται φυσικά το ένα από το άλλο. Να κάνω πάντα απαριθμήσεις τόσο πλήρεις κι ανασκοπήσεις τόσο γενικές που να είμαι βέβαιος πως δεν παραλείπω τίποτα».[4] Τέλος, μακριά από τα ποινικολογικά εκείνα: «Κύριε Πρόεδρε!». Ήμαρτον!


Η ευπρέπεια

Ο δικηγόρος δεν είναι αγύρτης, είναι πνευματικός άνθρωπος. Έχει αξία και αξίες. Δεν παρεκτρέπεται – τουλάχιστο άμα δεν τον προκαλέσουν βάναυσα. Όπως ο Δικαστής [με κεφαλαία] έτσι και ο Δικηγόρος: επιβάλλεται με το ήθος και με το ύφος του. Αν οι συνθήκες του ακροατηρίου δεν το ευνοούν αυτό πάντα, πάντως το γραφτό διαβάζεται σε πιο πρόσφορη ατμόσφαιρα. Φρόντισε ν’ αποσπάσεις το σεβασμό του αναγνώστη και κριτή σου. Μην είσαι κραυγαλέος. Ούτε αγελαίος. Μήτε φαρισαίος. Μην κομπάζεις. Μην είσαι άδικος. Ούτε και υπερβολικός. Η απλότητα είναι καλός βοηθός. Ο αυτοσεβασμός πολύτιμος φίλος. Μπορείς να λεπτουργείς σα γλύπτης, αλλά μην καταδέχεσαι την γλειπτικήν. Μην κάνεις παλιανθρωπιές γενικώς. Μην αφήνεις λ.χ. κενά στις προτάσεις για να τα συμπληρώσεις αργότερα κατά το δοκούν, ώστε να φανεί πως «τα’ χες πει απ’ την αρχή». Κινδυνεύεις, άλλωστε, από κανένα ζόρικο συνάδελφο να μηνυθείς για νόθευση δημοσίου εγγράφου – άξιος ο μισθός σου, αν επιμείνεις!

Τα σωστά ελληνικά

Μην περιφρονείς την γλώσσα μας. Αν αγαπάς την καθαρεύουσα, γράψ’ την. Αν όμως δεν κατέχεις τη γραμματική και το συντακτικό της, μην αυτοσχεδιάζεις. Και, πάνω απ’ όλα, μη διακορεύεις τη δημοτική παρεισάγοντάς της εκ των όπισθεν καθαρευουσιάνικα κλισεδάκια' διαπράττεις ιεροσυλία! Είναι, ασφαλώς, πολύ πιο εύκολο και πιο εποικοδομητικό να χρησιμοποιείς τη φυσική μας γλώσσα αντί για μια τεχνητή. Και πάλι, ωστόσο, οφείλεις να μην αδιαφορείς για τους γραμματικούς και τους συντακτικούς κανόνες. Προμηθεύσου βοηθήματα για τη σωστή χρήση της δημοτικής. Αλλά, πρωτίστως, έλεγχε τα γραφόμενά σου εκφέροντας νοερά τα ίδια – ή παρόμοια λόγια της καθημερινής κουβέντας – σε κάποιον δικό σου. Ποτέ δε θα’ λεγες στην μητέρα σου: «η μανία της Καίτης για τα ταξίδια έχει τη ρίζα α υ τ ή ς στην ορφάνια της». Μη γράψεις, επομένως, «η εξακρίβωση της χρονολογίας της διαθήκης έχει την αρχή και τη ρίζα αυτής στο περιεχόμενο της διαθήκης». Ποτέ δε θα απευθυνόσουν στην αδελφή σου μ’ ένα «πριν ή μου δώσεις το ποτήρι, γέμισέ το». Μη γράψεις λοιπόν: «το δικαστήριο πριν ή απορρίψει την αγωγή, ερευνά κάθε δυνατή θεμελίωσή της». Η κακομεταχείριση της γλώσσας μας δείχνει, απλώς, κακό χρήστη. όχι πεφωτισμένο δυνάστη.

Φρόντισε να κατέχεις τι σημαίνει κάθε λέξη που χρησιμοποιείς. Μην πέφτεις στις παγίδες που στήνουν η μεγαλοστομία κι ο μιμητισμός. Μη, προς Θεού, γράψεις: «Στην πρώτη εκείνη σ υ ν ε ύ ρ ε σ η των ενδιαφερομένων φορέων έπεσε ο σ π ό ρ ο ς της σύστασης ενός Οργανισμού». Ο καλόπιστος χρήστης του λεξικού θα καταλάβει πως κάποιοι ύποπτοι φορείς οργίασαν, χωρίς να λάβουν καν τις στοιχειώδεις προφυλάξεις [ενώ εσύ θα ήθελες να εικονίσεις μια δημιουργική απλώς συνάντηση ευπρεπών πολιτών…]. Μην τύχει και γράψεις: «αλλά οι διπλωμάτες συνήθως δεν ε ν ν ο ο ύ ν αυτά που λένε». Ο ακάτεχος της αγγλικής θα εννοήσει πως οι διπλωμάτες δεν καταλαβαίνουνε τι λένε [ενώ εσύ εννοούσες πως δεν πιστεύουν όσα λένε = they don’t mean it!].

Κάθε είδος του λόγου προϋποθέτει το αντίστοιχο γλωσσικό επίπεδο. Αλλιώς εκφράζεσαι στην καθημερινή σου κουβεντούλα κι αλλιώς στα δικαστήρια. Μην ευτελίζεις το λόγο σου. Αλλά και μην κολλάς στις απαρχαιωμένες εκφράσεις και λεξούλες. Προσωπικά θα σού συνιστούσα να γράφεις «ενοικιαστής» αντί για «μισθωτής» [ιδίως όταν σχολιάζεις μαρτυρίες], «της μάρτυσσας» αντί «της μάρτυρα»[5] , «αιτησίβλητος» αντί «καθ’ ου».[6] Ας μην επιμείνω, όμως. Ας το θεωρήσουμε προς το παρόν – και κατ’ οικονομίαν!- ζήτημα ύφους. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεις πάση θυσία εκείνες τις γελοίες εκφράσεις της μόδας που σφραγίζουν τον ανέμελο λόγο ορισμένων: «φανταστικό», «διαφωνώ κάθετα», «κάπου», «και όχι μόνο» κ.λ.π., κ.λ.π. Καλό είναι, επίσης, να χρησιμοποιείς τη λέξη «παρέμβαση» μόνον όταν είναι κύρια ή πρόσθετη. Όχι προς Θεού, όταν απλώς βαριέσαι να ψάξεις να βρεις νοερά για την κατάλληλη λέξη που θα αποσαφηνίσει αυτό που θέλεις να μεταδώσεις! Το ίδιο και με το δόλιο το «πρόβλημα». Αν μας πεις πως το δικαίωμα του αντιδίκου σου «έχει πρόβλημα», δεν εφωτίσθημεν ποσώς. Αυτές οι ανόητες εκφράσεις δεν κομίζουν πληροφορία. απλώς εκδηλώνουν την πολιτιστική ταυτότητα του δράστη[7]…

Απόφευγε, όσο μπορείς τ’ αφηρημένα ουσιαστικά. Μετάτρεπέ τα σε ρήματα. Μη γράψεις: «δεν αποκλείεται η εν τη διαθήκη χρήση εκφράσεων εξ ίσου ικανών προς δήλωση της χρονολογίας της συντάξεώς της». Προτίμησε κάτι σαν αυτό: «δεν αποκλείεται να χρησιμοποιούνται στην διαθήκη εκφράσεις εξίσου κατάλληλες για να δηλώσουν την χρονολογία συντάξεώς της». Με τα ρήματα ο λόγος σου κερδίζει ζωντάνια και γίνεται σαφέστερος. Μερικοί δυστροπούν εξυπναδίστικα: «γιατί να το γράψω έτσι κι όχι αλλιώς, αφού κι αλλιώς λέγεται;». Πολλά λέγονται κι αλλιώς, αλλά γι’ αυτό διαθέτουμε εγκέφαλο: για να διαλέγουμε ό,τι καλύτερο για την περίσταση.
Απόφυγε την παθητική φωνή των ρημάτων. Γύριζέ τα στην ενεργητική. Μη γράφεις: «Τα αδικήματα που έχουν τελεστεί από τον εναγόμενο διαπράχθηκαν με δόλο». Προτίμησε τούτο: «Τα αδικήματα που τέλεσε ο εναγόμενος τα διέπραξε με δόλο». Θα δώσεις ζωντάνια στον λόγο σου. Θα πολεμήσεις την υπνηλία. Τον άσπονδο εχθρό σου!


Το χιούμορ

Αν δεν έχεις, μη ματαιοπονείς. Υπάρχουν κι άλλα όπλα. Αν έχεις, μην το χαντακώνεις. Αλλά και μην το παρατεντώνεις. Μπορείς, βέβαια, να χρησιμοποιήσεις ακόμα και ξένη γλώσσα, πολύ περισσότερο λατινικά, αρχαία ελληνικά ή καθαρεύουσα, αν το αποτέλεσμα είναι απολαυστικό. Γράφτηκε για να στιγματιστεί ο αντίδικος ως αδιόρθωτος: «τον αράπη και αν τον πλένεις» διαγράφονται έξι [6] λέξεις και τίθεται «quo ab initio vitiosum est non potest tractu tempore convalescere»!



Η αρχοντιά

Ας μου επιτραπεί να περιαυτολογήσω. Εδώ και καμιά δεκαπενταριά χρόνια αντιδίκησα σε κάποιο προαστιακό ειρηνοδικείο με κάποιον μεγαλύτερό μου συνάδελφο, το Χρήστο Σαφαρή. Μ’ εντυπωσίασε η παράστασή του. Υπέκυψε στο πλείστο των αντικειμένων που ζητούσα. Αντιδίκησε για ελάχιστα που ήταν όμως και τα πιο σημαντικά. Και έπεισε τον δικαστή. Του κατακυρώθηκαν. Πολύ αργότερα έτυχε να διαβάσω τον επιμνημόσυνο χαιρετισμό που του απηύθυνε ένας φίλος του, ανώτερος δικαστής[8]. Βγάζω το καπέλο μου και κορφολογώ: «Με το ευγενικό, όπως πάντα, χαμόγελο, με μια ζηλευτή διαύγεια πνεύματος και με δροσερό και ευπρόσδεκτο χιούμορ, απεχειρέτησε […] την ζωήν […] και προ παντός την δικηγορίαν. Την δικηγορίαν που τόσο πολύ αγάπησε και επαξίως υπηρέτησεν επί πεντήκοντα και πλέον έτη, αθόρυβα, με ευσυνειδησίαν, υπευθυνότητα, αυτοσεβασμόν και σεβασμόν και ευλάβειαν προς τους κανόνας της δεοντολογίας – γραπτούς και αγράφους- και προς τας διαχρονικάς αξίας και αρχάς, όπως αύται επί πλέον και εκ του Συντάγματος και των νόμων αρδεύονται. Και –κυρίως- με πρωταρχικήν επιδίωξιν και κύριον σκοπόν να συντελέσει, κατά το δυνατόν, ως γνήσιος εκφραστής του δικηγορικού λειτουργήματος, στην ορθήν ερμηνείαν και εφαρμογήν του νόμου, του «δικαίου» εις τρόπον ώστε in concreto «το προσήκον εκάστω αποδιδόναι». Κατ’ αυτόν δε τον τρόπον λειτουργών ο Χρ. Σαφαρής ανεδείχθη σεβαστός, σεμνός, υπεύθυνος και άξιος «συλλειτουργός» στην απονομή της δικαιοσύνης. Και περαιτέρω, με τον τρόπον αυτόν ασκήσεως της δικηγορίας ευτύχησε να αναδείξει εαυτόν «ως τον ωραιότερον παιδαγωγόν της κοινωνίας» […]. Εν όψει των προαναφερθέντων, η εκ μέρους του Χρ. Σαφαρή άσκησις της δικηγορίας μπορεί και πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα για τους νεώτερους δικηγόρους, ως υψηλόν φρόνημα, ως ήθος, ως βαθειά νομική κατάρτισις και εν γένει πνευματική καλλιέργεια, ως ελεύθερον πνεύμα, ως τρόπος καλής συμπεριφοράς έναντι των συναδέλφων του, ως πιστή τήρησις των κανόνων της δεοντολογίας, της αξιοπρέπειας και κοινωνικής ευπρέπειας και, ιδιαιτέρως ως παράδειγμα σεβασμού προς το δικαστήριον, τους δικαστικούς λειτουργούς, εν επιγνώσει των ορίων της αποστολής της δικηγορίας και των δικαστηρίων και σεβασμού αυτών. Όλα αυτά επιτρέπουν να ειπούμε ότι ο Χρ. Σαφαρής υπήρξεν ένας πραγματικός «Άρχοντας της Δικηγορίας». Ένας από τους τελευταίους γνήσιους και άξιους εκφραστάς του δικηγορικού λειτουργήματος, ένας ωραίος άνθρωπος, αφού πάντοτε έλαμπε στην παρουσία του η ευγένεια, η πραότης, η προσήνεια και η ανυποχώρητος αφοσίωση στους θεσμούς του δημοκρατικού πολιτεύματος …».


________________________
* Όπως ακριβώς δημοσιεύτηκε στο Νομικό Βήμα τ. 48 [2000], σ. 1079-1083.
2. Την μετριότητα δεν τήν σχωρνάν στους ποιητές ούτε οι άνθρωποι ούτ’ οι θεοί ουδέ τα βιβλιοπωλεία. [Οράτιος]
3. Το περίφημο εκείνο ρητόν «το πλέον δεν βλάπτει» είναι το καταφύγιο της αμηχανίας. Δεν αξίζει για φάρος…
4. Descartes, Discours de la Methode, μετάφραση Χρ. Χρηστίδη, Ντεκάρτ, Λόγος περί της μεθόδου, έκδ. Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών, Αθήναι 1948, σ. 35 – 37.
5. Βλ. Ν. Μπαρμπάτση, Η μάρτυσσα, περ. «Ν. Εστία», Μάρτιος 1984, σ. 335.
6. Βλ. Ν. Μπαρμπάτση, Νεολογισμοί στα νομικά περ. «Ν. Εστία», Μάιος 1984, σ. 614.
7.Δες πώς τους ψυχολογούσε ο ανεπανάληπτος εκείνος πνευματικός άνθρωπος, ο Καθηγητής Φαίδων Βεγλερής [Τετράδια, έκδ. Διώνη, Αθήνα 1998, 269], και θα συνέλθεις.
8. Κων. Π. Μπράτσος, επ. Πρ.Εφ.Δ.Δ., Μνήμη Χρήστου Σαφαρή, ΝοΒ 44, 742.

Πρόσφατες Αναρτήσεις

Ημερολόγιο Εκδηλώσεων
Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ Κυρ
44 Οκτ Οκτ 01 02 03 04 05
45 06 07 08 09 10 11 12
46 13 14 15 16 17 18 19
47 20 21 22 23 24 25 26
48 27 28 29 30 Δεκ Δεκ Δεκ
Προσεχείς εκδηλώσεις:

Δεν υπάρχουν προσεχείς εκδηλώσεις.

Επικαιρότητα

Best viewed with any browser Best viewed in 1280x1024

Σχεδιάστηκε από
Powered by Elxis CMS
Η πρόσβαση στην ιστοσελίδα και η χρήση του περιεχομένου και των υπηρεσιών της προϋποθέτει και συνεπάγεται την ανεπιφύλακτη αποδοχή των Όρων Χρήσης, τους οποίους παρακαλείστε να διαβάσετε προσεκτικά.
LawyersVoice.gr - Copyright 2008-
RSS 0.91 RSS 1.0
RSS 2.0 ATOM 0.3
OPML