Αρχική arrow Ειδήσεις arrow Πρωτοβουλίες arrow Προτάσεις για την εισαγωγή της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης στην Ελλάδα

Προτάσεις για την εισαγωγή της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης στην Ελλάδα

Έχει γραφτεί από Χρήστος Κλειώσης
Παρασκευή, 16 Απρίλιος 2010

Ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Δυο λέξεις που μοιάζουν να απέχουν αρκετά από την πραγματικότητα του μέσου έλληνα δικηγόρου. Δυο λέξεις που ακόμα και αν δεν είναι άγνωστες, σίγουρα φαίνονται να αφορούν το απώτερο μέλλον. Και όμως, η ηλεκτρονική δικαιοσύνη έχει να κάνει με κάθε πτυχή του σημερινού επαγγελματικού βίου των δικηγόρων που συνίσταται σε «αγγαρίες» όπως:

Αναμονή σε ουρές, αδικαιολόγητη αναμονή για λήψη δικαιολογητικών, επισκέψεις ανά την Αττική ή και την περιφέρεια για την λήψη απαραίτητων νομικών πληροφοριών, απώλεια εγγράφων σε φακέλους, κ.α.

Την αντιμετώπιση αυτών των ενίοτε εξευτελιστικών πολλές φορές για την αξιοπρέπεια του δικηγόρου πάρεργων ή δυσάρεστων καταστάσεων έρχεται να προτείνει η ηλεκτρονική δικαιοσύνη με τους θεσμούς της.

Ι. Περιεχόμενο του όρου Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη και συναφείς έννοιες

1. Ας δούμε κατ’ αρχήν, τι είναι η ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Προσεγγίζοντας την έννοια αυτή θα διαπιστώσουμε ότι είναι δεν είναι τίποτα άλλο από μια πολιτική. Είναι δηλαδή ένα σύνολο από προτεινόμενα μέτρα, και αρχές που αποσκοπούν σε ένα τελικό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης το τελικό αποτέλεσμα ποικίλει αναλόγως της ιδιότητας του εμπλεκόμενου στην απονομή της δικαιοσύνης και έχει περισσότερες εκφάνσεις. Ειδικότερα, ηλεκτρονική δικαιοσύνη σημαίνει:

Για τον δικηγόρο

-ηλεκτρονική διεκπεραίωση διαδικαστικών και δικονομικών ενεργειών (καταθέσεις, δηλώσεις, παραιτήσεις κ.α.)

-ηλεκτρονική εκκαθάριση κοινωνικοασφαλιστικών εισφορών, και άλλων οφειλων που γεννιούνται ενόψει της διενέργειας μιας διαδικαστικής πράξης (αποϋλοποίηση ενσήμων κ.λ.π.)

-ηλεκτρονική υποβολή δημόσιων και ιδιωτικών εγγράφων ενώπιον των δικαστικών αρχών

-ηλεκτρονική λήψη δημόσιων και ιδιωτικών εγγράφων από τις δικαστικές αρχές

-ηλεκτρονική παρακολούθηση πορείας υποθέσεων

-ηλεκτρονική πρόσβαση σε αρχεία όπως αυτά των υποθηκοφυλακείων

Για τον δικαστικό λειτουργό

- σύστημα ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, που συνίσταται στην εξ’ αποστάσεως μελέτη του περιεχομένου ενός φακέλου δικογραφίας

- δυνατότητα τηλεδιασκέψεων

- δυνατότητα ταχείας αναζήτησης νομολογίας, ιδίως σε συναφείς υποθέσεις

- δυνατότητα επιτάχυνσης στη έκδοση αποφάσεων

Για τον δικαστικό υπάλληλο

- δυνατότητα επιτάχυνσης της μηχανογράφησης των δικαστικών πράξεων

- ενίσχυση της ασφάλειας των σχετικών εγγράφων

- εξοικονόμηση χρόνου και βελτίωση των συνθηκών εργασίας π.χ. μέσω της τήρησης ηλεκτρονικών πρακτικών, με την έννοια των ψηφιακών αρχείων ήχου.

2. Βλέπουμε λοιπόν ότι η ηλεκτρονική δικαιοσύνη είναι μια δέσμη από προτάσεις που σκοπό έχουν να εξελιχθούν σε θεσμούς που διευκολύνουν την καθημερινή πραγματικότητα του δικηγόρου αλλά όχι μόνο. Υπάρχουν αντανακλαστικές ωφέλειες και σε άλλα επαγγέλματα (δικαστές, δικαστικοί υπάλληλοι) αλλά και σε άλλους τομείς εκτός δικηγορίας όπως η εξοικονόμηση πόρων από το κράτος, η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, η προστασία του περιβάλλοντος και αυξημένη προσβασιμότητα των ΑμΕΑ δικηγόρων και πολιτών στη δικαιοσύνη.

3. Επανέρχομαι τώρα στο ζήτημα τι έχει να προτείνει η ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Η ηλεκτρονικής δικαιοσύνης προτείνει την εισαγωγή διαφόρων επιμέρους θεσμών οι οποίοι μπορούν να καταταχθούν σε τρεις γενικές κατηγορίες:

Θεσμούς ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης δικονομικών ενεργειών (π.χ ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφου)

Θεσμούς ηλεκτρονικής πρόσβασης σε νομικά αρχεία και θεσμούς λήψης μηχανογραφημένων πιστοποιητικών από τα αρχεία αυτά (π.χ. ηλεκτρονική λήψη πιστοποιητικού περί μη αποποίησης κληρονομίας)

Θεσμούς ηλεκτρονικής ενημέρωσης (π.χ. ηλεκτρονική παρακολούθηση της πορείας μιας υποθέσεως ή ενημέρωση για την έκδοση αποφάσεως).

Ορισμένοι από αυτούς τους θεσμούς έχουν ήδη ξεκινήσει να υλοποιούνται, αλλά αποσπασματικά και όχι στα πλαίσια ενός γενικότερου σχεδιασμού, και απέχουν ακόμη αρκετά από το να αλλάξουν την καθημερινότητα του δικηγόρου.

4. Η πολιτική της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης δεν θα πρέπει να συγχέεται με την επιστήμη της νομοπληροφορικής (legal informatics ή informatique juridique ή Rechtsinformatik) ή της δικαιοκυβερνητικής.

Το αίτημα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης δημιουργήθηκε από τη παρατηρούμενη διάσταση ή μάλλον το χάσμα, μεταξύ των τεχνικών δυνατοτήτων και των θεσμικών προβλέψεων. Δεν είναι τυχαίο ότι στις χώρες που βρίσκονται στην πρωτοπορία των επιστημών της νομοπληροφορικής δεν υφίσταται ο όρος ηλεκτρονική δικαιοσύνη (e-justice) αλλά χρησιμοποιούνται μόνο οι αντίστοιχοι επιστημονικοί όροι .

ΙΙ. Στρατηγική για την εισαγωγή του θεσμού της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης

4. Προτού επιχειρηθεί μια συνοπτική περιγραφή των δράσεων που θεωρούνται απαραίτητες για την υλοποίηση της πολιτικής της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, σκόπιμο είναι να αποσαφηνιστούν ορισμένες αρχές που θα πρέπει να διέπουν τόσο τις δράσεις υλοποίησης όσο και την λειτουργία του προτεινόμενου θεσμού .

α. Αρχή της ασφάλειας δικαίου

Κάθε παρέμβαση στο χώρο της δικαιοσύνης δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να δημιουργεί ζητήματα ανασφάλειας δικαίου, με την έννοια ότι δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση οι θεσμοί της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης να αναπτύξουν διοικητικές πρακτικές οι οποίες να φτάσουν σε βάθος χρόνου να ανταγωνίζονται το πνεύμα ή και το γράμμα των ουσιαστικών ή δικονομικών διατάξεων που καλούνται να υπηρετήσουν. Οποιαδήποτε ηλεκτρονική διαδικασία θα πρέπει πάνω απ΄ όλα να σέβεται το γράμμα και το πνεύμα της σχετικής δικονομικής διάταξης.

β. Αρχή της συστηματικότητας

Κάθε απόφαση που λαμβάνεται σχετικά με τα ζητήματα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης πρέπει να λαμβάνεται υπό το φως μιας συστηματικής θεώρησης και στα πλαίσια ενός ευρύτερου σχεδιασμού και όχι υπό την πίεση μιας τρέχουσας ανάγκης. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης δεδομένης της ροπής του Έλληνα νομοθέτη προς την αποσπασματική αντιμετώπιση των ζητημάτων. Δεδομένου ότι όλα τα στοιχεία που θα απαρτίζουν τους θεσμούς της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης αλληλοεπηρεάζονται με πολλούς τρόπους, κρίσιμο είναι να γίνεται έρευνα επιπτώσεων κάθε μεταβολής, προσθήκης ή αφαίρεσης στοιχείων, έτσι ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο της λήψης αποφάσεων που εξυπηρετούν μεν άμεσα ορατές ανάγκες, δημιουργούν όμως προβλήματα σε περιπτώσεις που θα δημιουργηθούν μελλοντικά ή περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των θεσμών.

β. Αρχή της ταχύτητας

Τόσο η υλοποίηση όσο και η λειτουργία των θεσμών που προτείνει η ηλεκτρονική δικαιοσύνη, θα πρέπει να αποβλέπει στην ταχύτητα με την έννοια ότι θα πρέπει να επιλέγονται πάντοτε οι λύσεις οι οποίες εξασφαλίζουν την μεγαλύτερη ταχύτητα στην διεκπεραίωση της δικονομικής ενέργειας.

γ. Αρχή της ενιαίας διοίκησης

Η λήψη αποφάσεων σχετικά με την υιοθέτηση των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα πρέπει να γίνεται σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης και όχι σε επίπεδο διοίκησης δικαστηρίου, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα κατακερματισμού των ακολουθούμενων πρακτικών ή ασυμβατότητας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων.

δ. Αρχή της διαρκούς αποσφαλμάτωσης

Η ενεργοποίηση ενός θεσμού ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, π.χ. της ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφου, δεν θα πρέπει να οδηγεί σε παγίωση πρακτικών της διοίκησης των δικαστηρίων. Είναι απαραίτητο να υπάρχει η ασφαλιστική δικλείδα της δυνατότητας αποσφαλμάτωσης, τόσο σε τεχνικό όσο και σε διοικητικό επίπεδο. Η αρχή αυτή δικαιολογείται από το γεγονός ότι όσο καλή προετοιμασία και αν γίνει πριν την εισαγωγή του θεσμού, είναι ανέφικτο να προσεγγιστεί η τέλειότητα και να μην υπάρξουν διοικητικά ή τεχνικά προβλήματα. Σημαντικό στοιχείο αυτής της αρχής είναι να είναι η προσβασιμότητα του μέσου έλληνα νομικού στους μηχανισμούς ελέγχου και αποσφαλμάτωσης, ώστε το αποτέλεσμα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης να είναι προϊόν μιας συλλογικής διαβούλευσης που θα έχει κριθεί από τους ίδιους τους χρήστες του, και όχι ένα εργαστηριακό πείραμα.

ε. Αρχή της διεπιστημονικής διαβούλευσης.

Τέλος, απαραίτητο στοιχείο των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι η διεπιστημονικότητα. Με δεδομένο αυτό, είναι κρίσιμη η συμμετοχή των νομικών, των νομοπληροφορικών, των μηχανικών ηλεκτρονικών υπολογιστών και των εκπρόσωπων των επιστημών διοίκησης ανθρωπίνου δυναμικού κατά την λήψη των αποφάσεων σχετικά με την υλοποίηση και διοίκηση των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

5. Αφού, ορίσαμε ενδεικτικά τις αρχές που πρέπει να διέπουν την δημιουργία και την λειτουργία των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, ας δούμε τώρα και πάνω σε ποιους άξονες θα πρέπει να στηριχθεί η εισαγωγή των θεσμών αυτών στην Ελλάδα.

1ος ΑΞΟΝΑΣ: Νομοθετικές παρεμβάσεις

Ι. Παρεμβάσεις σε υφιστάμενα νομοθετήματα

Α. Δικονομικές διατάξεις

6. Προϋπόθεση της εισαγωγής των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι να γίνει λεπτομερής καταγραφή της κάθε δικονομικής ενέργειας που προβλέπεται στους κώδικες δικονομίας. Μετά την καταγραφή αυτή θα πρέπει για κάθε προβλεπόμενη δικονομική ενέργεια να προστεθεί μια διάταξη η οποία θα προσδιορίζει με σαφήνεια τον τρόπο ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης. Η εισαγωγή θεσμών ηλεκτρονικής δικαιοσύνης με γενικές ρήτρες, του τύπου «όλες οι καταθέσεις γίνονται ηλεκτρονικά», θα πρέπει να αποφεύγονται γιατί δεν γίνονται σεβαστές οι τυχόν ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει κάθε δικονομική ενέργεια, με αποτέλεσμα να παρουσιαστούν νομικά ή τεχνικά πρόβλημα που θα ακυρώνουν μερικώς ή ολικώς τους στόχους των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης

Β. Διατάξεις του Κ.Ο.Δ.Κ.Δ.Λ.

7. Σχετική πρόβλεψη θα πρέπει να γίνει και στο θεσμικό νομοθέτημα που αφορά την οργάνωση και διοίκηση των δικαστηρίων τον Ν. 1756/1988. Αυτή η παρέμβαση θεωρώ ότι είναι απαραίτητη όχι τόσο για να ιδρυθεί αρμοδιότητα των δικαστών ή των τριμελών συμβουλίων που διευθύνουν τα δικαστήρια ώστε να ρυθμίσουν ζητήματα που αφορούν την ηλεκτρονική δικαιοσύνη, και άπτονται των ζητημάτων μηχανογράφησής τους, αφού αυτή η γενική αρμοδιότητα υπάρχει ήδη και μπορεί να ασκηθεί με συμπληρώσεις των κανονισμών εσωτερικής υπηρεσίας του άρθρου 17 του σχετικού νόμου, αλλά για έναν άλλο πιο σημαντικό λόγο: Τον υποχρεωτικό συντονισμό των δικαστηρίων κατά την εισαγωγή και κατά την λειτουργία των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Και γιατί αναφέρομαι σε αυτή την λεπτομέρεια; Δεν είναι καθόλου απίθανο, να βαλτώσει η κάθε φιλότιμη προσπάθεια ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, αν κριθούν ασύμβατα μεταξύ τους τα συστήματα μηχανογράφησης των δικαστηρίων, για λόγους είτε τεχνικούς είτε διοικητικούς. Σε αυτή την περίπτωση το κόστος του εκ των υστέρων συντονισμού μπορεί να γίνει απαγορευτικό για την ευόδωση της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

Γ. Διατάξεις ταμείου Νομικών και ταμείων Προνοίας και ταμείου δικαστικών μεγάρων

8. Ένα απαραίτητο ζήτημα που πρέπει να λυθεί σε νομοθετικό επίπεδο είναι και η τροποποίηση των διατάξεων που προβλέπουν την είσπραξη των ενσήμων και λοιπών συνεισπραττόμενων τελών ή χαρτοσήμων, ώστε να είναι εφικτή η online πληρωμή ή ενδεχομένως και η εκ των υστέρων πληρωμή τους, όχι δηλαδή κατά την ηλεκτρονική κατάθεση, και η περιοδική εκκαθάρισή τους με ένα σύστημα ανάλογο με αυτό των περιοδικών δηλώσεων ΦΠΑ ή των περιοδικών δηλώσεων του ΙΚΑ.

Δ. Νόμος περί προστασίας προσωπικών δεδομένων (Ν.2472/1997)

9. Οι θεσμοί της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης πρέπει να είναι εναρμονισμένοι με το δίκαιο προστασίας προσωπικών δεδομένων, προτού ξεκινήσει η υλοποίησή τους. Με αυτό τον τρόπο θα αποφευχθεί το ενδεχόμενο να τεθούν εκ των υστέρων περιορισμοί ή απαγορεύσεις από την αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων, οι οποίοι θα επιβάλλουν να σχεδιαστούν από την αρχή οι θεσμοί ηλεκτρονικής δικαιοσύνης προκειμένου να ξεπεραστούν οι τυχόν αντιρρήσεις της αρχής προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Σε αυτά τα πλαίσια κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί αν θα πρέπει να εισαχθούν ειδικές ρυθμίσεις για τα προσωπικά δεδομένα που διακινούνται στο χώρο της δικαιοσύνης, ώστε να διευκολυνθεί η εισαγωγή και να εμπεδωθεί η λειτουργία των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

ΙΙ. Εισαγωγή Νέων Νομοθετικών εργαλείων

10. Πέραν όμως των παρεμβάσεων σε υφιστάμενα νομοθετήματα κρίνεται απαραίτητη η εισαγωγή διατάξεων οι οποίες θα ρυθμίζουν επιμέρους ειδικά ζητήματα σχετικά με την εισαγωγή θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Η νομική μορφή των διατάξεων που προκρίνεται είναι αυτή του Προεδρικού Διατάγματος, έτσι ώστε τα εν λόγο νομοθετήματα να τύχουν και επεξεργασίας από το ΣτΕ.

Οι απαιτούμενες λοιπόν νομοθετικές παρεμβάσεις συνίστανται κυρίως:

Α. Σε ρυθμίσεις για την εφαρμογή τυποποιημένων διαδικασιών και κοινών προδιαγραφών σε όλη την επικράτεια. Οι διαδικασίες και οι προδιαγραφές θα αφορούν τόσο την δημιουργία των υποδομών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, όσο και την λειτουργία και διοίκησή τους.

Β. Σε ρυθμίσεις για την ενιαία πρακτική μηχανογράφησης κάθε δημόσιου αρχείου που πρόκειται να γίνει προσβάσιμο μέσω του διαδικτύου. Η θεσμοθέτηση ενιαίων πρακτικών μηχανογράφησης θα συνίσταται στην δημιουργία βάσεων δεδομένων των οποίων η αρχιτεκτονική (πεδία και ερωτήματα) θα καθορίζονται από το σχετικό νομοθέτημα.

Γ. Σε ρυθμίσεις για την ηλεκτρονική υπογραφή σε δικόγραφα. Με αυτό το νομοθέτημα θα καθορισθούν οι φορείς που θα είναι αρμόδιοι για την πιστοποίηση της ηλεκτρονικής υπογραφής των χρηστών νομικών πληροφορικών. Ενδεχομένως να χρειαστεί να γίνει μελέτη του π.δ. 150/2001 ώστε να ερευνηθεί αν χρειάζεται τροποποίηση του στην περίπτωση των νομικών ή αν αρκεί ως έχει ή αν πάλι χρειάζεται να δημιουργηθεί αυτοτελές νομικό πλαίσιο.

Δ. Σε ρυθμίσεις για την διαδικασία ηλεκτρονικής είσπραξης εισφορών (ένσημα), τελών και λοιπών δικαστικών εξόδων. Κρίνεται απαραίτητο για την ασφάλεια των συναλλαγών να υπάρξει ειδικός κανονισμός που να διέπει την πληρωμή των παραπάνω ποσών και να περιέχει τεχνικής φύσεως οδηγίες προς τα πιστωτικά ιδρύματα που θα μεσολαβούν και τους δικαιούχους φορείς αλλά και προς τους φορείς που θα εισπράττουν.

Ε. Σε ρυθμίσεις την θέσπιση ενός Επίσημου Καταλόγου Νομικών Λημμάτων. Προκειμένου να υπάρξει κάποια στιγμή μια κρατική επίσημη συστηματική συλλογή νομοθεσίας και νομολογίας είναι βασικό να υπάρξει ένας επιστημονικά καθορισμός κορμός από επιστημονικά λήμματα με τον οποίο θα συσχετιστεί σε βάθος χρόνου κάθε νομοθέτημα και κάθε δικαστική απόφαση. Στα πλαίσια της ίδιας ρύθμισης είναι ευκταίο να θεσπιστεί και μια διαδικασία λημματογράφησης και δημοσίευσης των όλων δικαστικών από το ίδιο το κράτος ώστε να υπάρχει μια κρατική νομολογιακή βάση δεδομένων η οποία θα εμπλουτίζεται στην πηγή, δηλαδή με μόνη την έκδοση της απόφασης.

ΣΤ. Σε ρυθμίσεις για την τυποποίηση των κειμένων δικαστικών αποφάσεων, δικογράφων καθώς και σε ρυθμίσεις για την απαρίθμηση των απαραίτητων σχετικών εγγράφων, ειδικά σε απλές υποθέσεις όπως αυτές της εκουσίας δικαιοδοσίας ή σε περιπτώσεις νομιμοποιητικών εγγράφων.

2ος ΑΞΟΝΑΣ Δημοσιονομικές προβλέψεις

Ι. Χρηματοδότηση

11. Ένα πρόβλημα που σίγουρα θα τεθεί , ενόψει μάλιστα και της άκρως βεβαρημένης δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας, είναι η αδυναμία εξεύρεσης των απαραίτητων πόρων.

Τα βασικά προβλήματα στα οποία θα κληθεί να απαντήσει η ηγεσία του Υπουργείου είναι αφενός τα περιθώρια χρηματοδότησης του έργου από εθνικές ή κοινοτικές πιστώσεις και αφετέρου το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων πόρων για την ανάπτυξη του έργου της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, κατά το παράδειγμα του Ταμείου Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Μεγάρων του οποίο βασικός πόρος είναι το γνωστό μεγαρόσημο.

Όμως, και αυτό είναι όντως αρκετά ενδιαφέρον, ο ίδιος ο Υπουργός δικαιοσύνης αναφέρει σε απάντηση του στα πλαίσια κοινοβουλευτικού ελέγχου ότι: «Κατά την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων δικαιωμάτων σχεδιάζει σε κεντρικό επίπεδο, σημαντικά έργα μηχανοργάνωσης υπηρεσιών αρμοδιότητάς του, συνολικού προϋπολογισμού 69.000.000 ευρώ» (Γραφείο Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων δικαιωμάτων αριθμός πρωτοκόλλου 109/23.12.2009).

ΙΙ. Αξιοποίηση των δικαστικών υπαλλήλων

12. Πέραν όμως αυτής της ανέλπιστα ευχάριστης διαβεβαίωσης, θεωρώ ότι ειδικά στο ζήτημα της υλοποίησης των επί μέρους έργων δημιουργίας βάσεων δεδομένων, θα πρέπει να μην καταφύγει το δημόσιο αποκλειστικά στην μέθοδο της ανάθεσης δημόσιου έργου. Ειδικώς το τμήμα της καταχώρησης των δεδομένων (όχι ο σχεδιασμός δηλαδή) θα πρέπει να γίνει κατά προτεραιότητα από τους δικαστικούς υπαλλήλους έναντι αμοιβής (με την μορφή ίσως επιδόματος). Αυτό θα εξασφαλίσει την ποιότητα και την ακεραιότητα των βάσεων δεδομένων νομικών πληροφοριών, γιατί οι δικαστικοί υπάλληλοι είναι ήδη εκ των πραγμάτων περισσότερο εξοικειωμένοι με τις πληροφορίες αυτές σε αντίθεση με τους υπαλλήλους που τυχόν θα προσλάβει ένας εργολάβος οι οποίοι ύστερα από μια πρόχειρη ενημέρωση θα βρεθούν να καταχωρούν πληροφορίες ουσιώδους σημασίας με αμφίβολα αποτελέσματα. Παράλληλα θα μπορούσαν να αναπτυχθούν προγράμματα φοιτητών Νομικής ή ασκουμένων οι οποίοι θα μπορούσαν και αυτοί να συνεισφέρουν στην καταχώρηση των δεδομένων.

ΙΙΙ. Εφαρμογή της διεπιστημονικής και διεπαγγελματικής διαβούλευσης

13. Τόσο οι προδιαγραφές όσο και οι κανόνες λειτουργίας των έργων της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα πρέπει να είναι προϊόν διεπιστημονικής αλλά και διεπαγγελματικής διαβούλευσης. Όλα τα νομικά επαγγέλματα (δικαστικοί, δικηγόροι, δικαστικοί υπάλληλοι, συμβολαιογράφοι και δικαστικοί επιμελητές), θα πρέπει να κληθούν να εκφράσουν τις απόψεις τους επί των προδιαγραφών που θα προταθούν, ώστε να αποφευχθεί η λήψη μέτρων τα οποία θα αγνοούν πρακτικές ανάγκες. Επίσης είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψιν και τα διδάγματα περισσότερων επιστημών ώστε να μη δημιουργηθούν καταστάσεις οι οποίες είτε θα αντιτίθενται σε διδάγματα κάποιων επιστημών (π.χ. της νομικής επιστήμης ή της επιστήμης διοίκησης ανθρωπίνων πόρων) ή θα δημιουργούν προβλήματα των οποίων η λύση είναι είναι τεχνικά ανέφικτη ή δαπανηρή.

3ος ΑΞΟΝΑΣ Οργάνωση και διοικητικά μέτρα

Ι. Αρμόδιος φορέας για την παρακολούθηση των έργων και αργότερα για τον συντονισμό λειτουργίας

14. Μια απαραίτητη θεσμική παρέμβαση κρίνω ότι συνίσταται στην πρόβλεψη ενός ειδικού φορέα, ενδεχομένως ν.π.δ.δ. ή υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, που θα αναλάβει να φέρει σε πέρας το εγχείρημα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Όπως ακριβώς υπάρχει το TAXIS στο Υπουργείο Οικονομικών ή το ΗΔΙΚΑ στο χώρο των κοινωνικών ασφαλίσεων, έτσι και στον χώρο της δικαιοσύνης θα πρέπει να υπάρξει ένας φορέας με ειδικό σκοπό τον συντονισμό μεταξύ των διοικήσεων των δικαστηρίων, (αλλά και των Ταμείων των Νομικών όπως το ΤΑΝ το ΤΠΔΑ κ.α.) σε θέματα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και μηχανογράφησης.

ΙΙ. Αρμόδιοι φορείς για την πιστοποίηση των υπογραφών.

15. Δεδομένου ότι η πιστοποίηση της υπογραφής είναι μια υπηρεσία η οποία παρέχεται σε πιστοποιημένους φορείς έναντι ανταλλάγματος, κρίνω σκόπιμο η συγκεκριμένη υπηρεσία να παρέχεται, για λόγους οικονομίας κλίμακας, από τους ίδιους τους δικηγορικούς συλλόγους οι οποίοι έχουν ήδη μηχανογραφημένο μητρώο και μπορούν να πιστοποιήσουν εκ του νόμου την ιδιότητα του δικηγόρου. Κάτι ανάλογο θα πρέπει να ισχύσει και για τους άλλους επαγγελματίες του χώρου της δικαιοσύνης.

ΙΙΙ. Κατάρτιση και διαρκής ενημέρωση προσωπικού και χρηστών του συστήματος.

16. Τέλος, μια από τις βασικές δράσεις που δεν θα πρέπει να αμεληθεί από τον όποιο φορέα αναλάβει την διοίκηση των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι η κατάρτιση των χρηστών αυτών των θεσμών. Όσο εξοικειωμένος και αν είναι κάποιος με τις νέες τεχνολογίες, κρίνεται απαραίτητο να συσταθεί μια μόνιμή ομάδα πιστοποιημένων εκπαιδευτών η οποία θα παρέχει σεμινάρια σε ενώσεις δικαστών και δικηγορικούς συλλόγους. Χρήσιμο θα είναι να παρέχεται εκ παραλλήλου η δυνατότητα της εξ αποστάσεως παρακολούθησης αυτών των σεμιναρίων μέσω του διαδικτύου.

4ος ΑΞΟΝΑΣ Τεχνικά ζητήματα

17. Ο τελευταίος άξονας της υλοποίησης του οράματος για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη είναι καθαρά τεχνικός, και αφορά την τεχνική υποδομή επί της οποίας θα στηριχθούν οι θεσμοί της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Οι επιστήμες των οποίων η συνδρομή είναι απαραίτητη σε μια πρώτη ανάγνωση είναι οι ακόλουθες:

Ι. Πληροφορική

Και ειδικότερα οι ακόλουθοι κλάδοι της:

Α. Βάσεις δεδομένων

Β. Τεχνολογία δικτύων

Γ. Σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών

Β. Ασφάλεια συναλλαγών

ΙΙ. Διοίκηση ανθρωπίνων πόρων

Αυτή η επιστήμη θα συνδράμει στην μελέτη του κόστους σε εργατοώρες κάθε προτεινόμενου μέτρου, ώστε να επιλέγεται πάντα η λύση που οδηγεί στην ταχύτερη διεκπεραίωση κάθε εργασίας.

ΙΙΙ. Οικονομικές επιστήμες

Τέλος οι οικονομοτεχνικές μελέτες είναι απαραίτητες τόσο κατά τον σχεδιασμό του έργου όσο και κατά την παρακολούθηση της λειτουργίας του, ώστε να υιοθετούνται πάντα οι κατά το δυνατόν λιγότερο δαπανηρές επιλογές.

ΙΙΙ. Προτεινόμενες Προπαρασκευαστικές Ενέργειες

18. Πριν κλείσει η παρούσα εισήγηση θα ήθελα να απαντήσω σε ένα τελευταίο ερώτημα: από πού μπορούμε να ξεκινήσουμε;

Οι δυο λοιπόν δράσεις από τις οποίες θεωρώ ότι μπορεί να ξεκινήσει το εγχείρημα της εισαγωγής των θεσμών της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι:

α. η επιστημονική ενημέρωση σχετικά με ανάλογες προσπάθειες στο εξωτερικό

β. η καταγραφή των αρχείων που μπορούν να ψηφιοποιηθούν και των διαδικασιών που μπορούν να διεκπεραιωθούν ηλεκτρονικά..

Ο λόγος που εστιάζω σε αυτές τις δυο πτυχές της στρατηγικής της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι το γεγονός ότι στα πλαίσια αυτών των δυο δράσεων μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να προσθέσει τις εμπειρίες του και τις προτάσεις του χωρίς να έχει ανάγκη από ειδικές γνώσεις, αρκεί να έχει πραγματικό ενδιαφέρον για την βελτίωση των θεσμών της δικαιοσύνης. Έτσι ο διάλογος θα ξεκινήσει από τους άμεσα ενδιαφερόμενους, βασισμένος στην εμπειρική παρατήρηση αυτών, έτσι ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στις προσδοκίες τους.

Χρήστος Α. Κλειώσης, Δικηγόρος Αθηνών

Τελευταία ενημέρωση Δευτέρα, 07 Ιούνιος 2010

Πρόσφατες Αναρτήσεις

Ημερολόγιο Εκδηλώσεων
Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ Κυρ
26 Ιούν Ιούν Ιούν Ιούν Ιούν 01 02
27 03 04 05 06 07 08 09
28 10 11 12 13 14 15 16
29 17 18 19 20 21 22 23
30 24 25 26 27 28 29 30
31 31 Αύγ Αύγ Αύγ Αύγ Αύγ Αύγ
Προσεχείς εκδηλώσεις:

Δεν υπάρχουν προσεχείς εκδηλώσεις.

Επικαιρότητα

Best viewed with any browser Best viewed in 1280x1024

Σχεδιάστηκε από
Powered by Elxis CMS
Η πρόσβαση στην ιστοσελίδα και η χρήση του περιεχομένου και των υπηρεσιών της προϋποθέτει και συνεπάγεται την ανεπιφύλακτη αποδοχή των Όρων Χρήσης, τους οποίους παρακαλείστε να διαβάσετε προσεκτικά.
LawyersVoice.gr - Copyright 2008-
RSS 0.91 RSS 1.0
RSS 2.0 ATOM 0.3
OPML