Πυρσός versus Ήλιος

Είναι τα σύμβολα των δύο κομμάτων του Ελλαδικού δικομματισμού. Επιτυχημένη επιλογή συμβόλων, αντάξια της φωτεινότητας του Ελληνικού πολιτισμού. Η συντριπτική διαφορά έντασης φωτισμού των δύο συμβόλων ήταν προάγγελος ενός κουτσού δικομματισμού. Το Ελλαδικό πρόβλημα δεν είναι το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, αυτό είναι απλά ένα από τα πολλά συμπτώματα ενός ανισόρροπου πολιτικού συστήματος στο οποίο η Προοδευτική Παράταξη επί δεκαετίες κυριαρχεί είτε βρίσκεται στην εξουσία είτε όχι, απόρροια της εκ γενετής αναπηρίας της Συντηρητικής Παράταξης.Πιο ψύχραιμα ας εξετάσουμε τι συμβαίνει σε μια άλλη χώρα την Αμερική. Εκεί υπάρχουν αντίστοιχα δύο κόμματα: οι Ρεπουμπλικάνοι και οι Δημοκρατικοί. Σύμβολά τους είναι ο Ελέφαντας και το Γαϊδουράκι, αντάξια σύμβολα της εργατικότητας και του πείσματος των Αμερικανών. Η Αμερικανική κοινωνία είναι καταγωγικά μια Ανοικτή Κοινωνία, δηλαδή οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει μέλος της, δεν υπάρχουν προϋποθέσεις ένταξης, δεν υπάρχουν Ξένοι. Συνεκτικός ιστός αυτής της κοινωνίας είναι η Ευημερία, η οποία εξασφαλίζεται από μια ισχυρή Οικονομία. Η εκπαίδευσή τους είναι προσανατολισμένη στην ανάδειξη του ιδανικού ηθικού Επαγγελματία. Ως τεχνοκρατικό επάγγελμα αντιμετωπίζεται και η πολιτική η οποία ταυτίζεται με την τεχνοκρατική αποτελεσματικότητα. Έτσι ο Αμερικανικός δικομματισμός στρέφεται γύρω από το βασικό δίλημμα της οικονομίας: περισσότερο ή λιγότερο κράτος. Οι Ρεπουμπλικάνοι θέλουν λιγότερο κράτος, ενώ οι Δημοκρατικοί περισσότερο κράτος. Έτσι ανάλογα με την ιστορική περίοδο και τις ανάγκες εφαρμόζεται η ορθή οικονομική πολιτική από τον γνήσιο κομματικό θιασώτη της και εξασφαλίζεται, κατά το δυνατόν, η εξισορρόπηση του όλου συστήματος. Οι άλλες διαφορές των δύο κομμάτων του Αμερικανικού δικομματισμού είναι ήσσονος σημασίας, είτε πολιτικές, είτε ιδεολογικές.

Η Ελληνική κοινωνία αντιθέτως είναι μια Κλειστή Κοινωνία, δηλαδή για να γίνει κάποιος μέλος της απαιτείται να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις οι οποίες για να αποκτηθούν χρειάζεται πολύ κόπο και χρόνο. Οι Ξένοι είναι σίγουρα αποδεκτοί, αλλά παραμένουν ξένοι ακόμα και ύστερα από δύο ή τρεις γενιές (όπως σε όλη την Ευρώπη). Δεν πρέπει να μας μπερδεύει ο Αμερικανόφερτος τρόπος ζωής των τελευταίων δεκαετιών στις μεγαλουπόλεις, ο πόθος για τον πραγματικά ελληνικό τρόπο ζωής όπως τον ξέρουμε από τους παππούδες μας και τις ελληνικές ταινίες είναι πάντα παρόν, όπως τα βαμμένα ξανθά μαλλιά των Ελληνίδων. Συνεκτικός ιστός της Ελληνικής κοινωνίας για χιλιετηρίδες είναι η ίδια της η Παράδοση και η αίσθηση Πληρότητας που τα μέλη της απολαμβάνουν από την μετοχή τους στα Κοινά, την μανιακή ενασχόλησή τους με την Πολιτική. Για τους Έλληνες, πολιτική είναι μόνο η άμεση συμμετοχή στην διαδικασία των αποφάσεων, τα υπόλοιπα είναι αδιάφορα υποκατάστατα. Δεν γουστάρουν ούτε τους αποτελεσματικούς γιάπηδες που θα τους σώσουν ερήμην τους, ούτε ένα κοινοβούλιο που θα σκέφτεται και θα φροντίζει για αυτούς σε ένα εθνικό πλαίσιο.

Ο Ελλαδικός δικομματισμός για να είναι αποτελεσματικός υποχρεωτικά πρέπει να στρέφεται γύρω από τους δύο βασικούς πόλους άμεσης συμμετοχής στη διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων: το Σωματείο και τον Δήμο. Το Σωματείο τέμνει κάθετα την Ελληνική κοινωνία, μπορεί να είναι Επαγγελματικό, Αθλητικό, Μη Κυβερνητική Οργάνωση, Κλαδική κ.λπ. Ο Δήμος τέμνει οριζόντια την Ελληνική κοινωνία, είναι η κοινότητα η οποία αποφασίζει για τον εαυτό της μέσω της ισότιμης μετοχής όλων των μελών της, μια πραγματική τοπική αυτοδιοίκηση. Το Σωματείο αποτελεί φραγμό σε μια τυχαία πλειοψηφία του Δήμου, ενώ μια άλογη υπερενίσχυσή του δημιουργεί επικίνδυνα στεγανά με συντεχνιακές ιδιοτέλειες. Ο Δήμος αποτελεί φραγμό στην συντεχνιακή ιδιοτέλεια του Σωματείου, ενώ μια δημαγωγική υπερενίσχυσή του δημιουργεί επικίνδυνες τυχαίες πλειοψηφίες. Ιδανικά οι δύο αυτοί αλληλοσυμπληρούμενοι πόλοι άμεσης δημοκρατίας θα έπρεπε να είχαν τους ανάλογους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς σε εθνικό επίπεδο.

Ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι η ουσιαστική αιτία που οι Αθηναίοι έχασαν τον Πελοποννησιακό πόλεμο ήταν η δημαγωγική κατάργηση από τον Περικλή του θεσμού του Αρείου Πάγου, ο οποίος, ως ένα σώμα αποτελούμενο από Αριστοκράτες (κάθετη τομή της κοινωνίας), είχε το δικαίωμα αρνησικυρίας σε αποφάσεις του Δήμου της Αθήνας. Έτσι το περήφανο άτι του Αθηναϊκού Δήμου έχασε όλα τα χαλινάρια του όταν ο άνθρωπος που το ήλεγχε, ο Περικλής, πέθανε στην αρχή του πολέμου, με αποτέλεσμα τις γνωστές αλλοπρόσαλλες αποφάσεις του Δήμου των αρχαίων Αθηναίων οι οποίες δημιούργησαν τις συνθήκες που στέρησαν από την Αθήνα το μέλλον της Ρώμης.

Τον Ελλαδικό δικομματισμό μετά την μεταπολίτευση υπηρετούν τα κόμματα του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ ορθά προάγει άοκνα το Σωματείο ως τρόπο ενάσκησης πολιτικής στην Ελλαδική κοινωνία, εκεί οφείλεται και η μεγάλη δημοφιλία του, έδωσε επιτέλους πολιτική υπαρξιακή διέξοδο στον Έλληνα. Μετά όμως από 36 χρόνια μονοδιάστατης δράσης ήταν αναμενόμενο να οδηγηθούμε σε μια έκρηξη του συνδικαλισμού, της συντεχνιακής λογικής, των κλικών, της κομματοκρατίας, της θρησκειοποιημένης Εκκλησίας κ.λπ. Στα σχολεία εκπαιδεύεται ο ιδανικός Συνδικαλιστής μέσω των περιβόητων 15μελών, ενώ κανείς δεν εκπαιδεύει τον ιδανικό Πολίτη του Δήμου ως το μόνο δημοκρατικό ανάχωμα του Συνδικαλιστή. Η «σωματειακή» αυτή πολιτική λογική έχει μια αταξική προσέγγιση εφόσον είναι φανερό ότι από Καθηγητές Πανεπιστημίου, Γιατρούς, Δικαστές, Βουλευτές μέχρι Δημοσίους Υπαλλήλους, Ταξιτζήδες, Καλλιτέχνες, Λιμενεργάτες, όλοι συμπεριφέρονται με τον ίδιο καταχρηστικό τρόπο στην διεκδίκηση των συντεχνιακών δικαιωμάτων τους, βυσσοδομώντας κατά της σύνολης κοινωνίας. Την ίδια στιγμή συνεπέστατα όλοι αδιαφορούνε για την συνεχή υποβάθμιση της μετοχής τους στην λήψη κεντρικών πολιτικών αποφάσεων κρίσιμων για την ζωή τους. Ο Δήμος ως πραγματική τοπική αυτοδιοίκηση, απουσιάζει ως εναλλακτικός πόλος ενάσκησης της πολιτικής της άμεσης συμμετοχής, ώστε να απορροφήσει ένα μέρος της ανάγκης των Ελλήνων για πολιτική, αλλά και να θέσει ένα όριο στην κυριαρχία των κάθε λογής Σωματείων που τυραννάνε πλέον ξεκάθαρα την ζωή μας. Οι υπόλοιπες διαφορές των κομμάτων του Ελλαδικού δικομματισμού είναι ήσσονος σημασίας, είτε οικονομικές, είτε ιδεολογικές, όπως έχει αποδειχθεί για δεκαετίες περίτρανα.

Η ΝΔ για 36 χρόνια απέτυχε να αντιληφθεί τον πολιτικό της ρόλο: να προάγει τον θεσμό των Δήμων, της πραγματικής τοπικής αυτοδιοίκησης, θέτοντας φραγμό στην ανεξέλεγκτη λειτουργία των Σωματείων (της μονοδιάστατης κάθετης ΠΑΣΟΚικής θεώρησης της κοινωνίας). Γι’ αυτό η ΝΔ δεν παρήγαγε πολιτική, αντ’ αυτού αμήχανα ΠΑΣΟΚοποιήθηκε επικοινωνιακά θεωρώντας αφελώς ότι αυτό ήταν το μυστικό της δημοφιλίας του αντιπάλου της: μια αμερικανικού τύπου επικοινωνιακή στρατηγική. Το ΠΑΣΟΚ όμως ήταν επιτυχημένο για λόγους ουσίας, όχι επικοινωνίας. Η κληρονομημένη «Εθνικιστική» λογική της ΝΔ ξεπεράστηκε ταχύτατα από την κοινωνία και η ΝΔ δεν βρήκε κάτι άλλο να την αντικαταστήσει. Ο Εθνικισμός ήταν και παραμένει ένα ιδεολόγημα για την Ελληνική κοινωνία και η ΝΔ κατέληξε ένα άδειο πουκάμισο. Ο λόγος που φθάσαμε στην χρεοκοπία είναι ότι δεν παρουσιάστηκε ένας Ανδρέας Παπανδρέου στην Συντηρητική Παράταξη που θα της έδειχνε τον δρόμο της οριζόντιας θεώρησης της Ελλαδικής κοινωνίας και θα εξισορροπούσε το πολιτικό μας σύστημα. Ας ελπίσουμε να παρουσιαστεί στο μέλλον...

Ο Δημήτρης Ζιαμπάρας είναι Δικηγόρος, ΜΒΑ, DiplEng.