Περί Κλαδέματος

Όταν τα δέντρα δεν παράγουν ικανοποιητική ποσότητα καρπών, οι πρώτες ερωτήσεις που κάνουν αυτοί που ξέρουν είναι πότε, πως και από ποιόν κλαδεύτηκαν. Μόνο όταν απαντηθούν αυτές οι πρώτες ερωτήσεις ρωτάνε μετέπειτα αν καλλιεργήθηκαν, ποτίστηκαν, φροντίστηκαν με τον σωστό τρόπο. Στην Ελλαδική κοινωνία τα τρία βασικά δέντρα της είναι προβληματικά: το δέντρο της πολιτικής δεν γεννάει ιδέες και συναίνεση, το δέντρο της επιχειρηματικότητας δεν παράγει εξαγώγιμα προϊόντα και το δέντρο του πολιτισμού δεν προάγει την ποιότητα ζωής. Δεν λειτουργούν πλέον οι θεσμοί μας, η χώρα είναι διάσπαρτη από θεσμικά ερείπια. Δεν παράγουμε προϊόντα προς εξαγωγή, οι επιχειρήσεις μας είναι μη ανταγωνιστικές. Εκφραζόμαστε πολιτιστικά με τρόπο που απάδει των ιστορικών και παραδοσιακών καταβολών μας, γεγονός το οποίο σημαίνει χαμηλή ποιότητα ζωής. Απόδειξη ότι το βιοτικό επίπεδο δεν σχετίζεται απαραίτητα με την ποιότητα ζωής είναι το γεγονός ότι ακόμη και όταν οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας ήταν 4% και 5% το Ευρωβαρόμετρο μας κατέτασσε σταθερά ως τους πιο απαισιόδοξους Ευρωπαίους. Η τελευταία φορά που τα τρία αυτά δέντρα κλαδεύτηκαν κάπως ήταν στις αρχές της μεταπολίτευσης. Έκτοτε η μεταπολίτευση επέδειξε κατορθώματα σε τομείς όπως η οικονομία, η εξωτερική πολιτική, η εκπαίδευση, η ασφάλιση κ.λπ. Ποτέ στην ιστορία μας δεν είχαμε υψηλότερο βιοτικό επίπεδο, διεθνή υποστήριξη, περισσότερες εκπαιδευτικές και ασφαλιστικές παροχές κ.λπ.

Λόγω ελλιπούς προηγούμενου κλαδέματος και διεθνών συγκυριών έφτασε ξανά επιτακτικά η ώρα του κλαδέματος, να απομακρυνθούν τα ξερά κλαδιά ώστε να μπορέσουν τα νεότερα να αναπτυχθούν. Τα ξερά κλαδιά δεν είναι μόνο συγκεκριμένοι άνθρωποι, αλλά κυρίως παρωχημένες θεωρίες, ιδέες και αντιλήψεις. Χρειαζόμαστε κάποια κατευθύνσεις κλαδέματος των ξερών κλαδιών, ώστε να μην πειράξουμε τον υγιή κορμό, αλλά και να μην αφήσουμε άχρηστα υπολείμματα. Οι κατευθύνσεις αυτές είναι κάποια παρακμιακά φαινόμενα στην ελλαδική κοινωνία, τα οποία μας δείχνουν τις προσφύσεις των ξερών κλαδιών πάνω στον κορμό της κοινωνίας. Εκεί σε αυτό το σημείο πρέπει να γίνει το κλάδεμα, κόβοντας το ξερό κλαδί από την αρχή του. Υπάρχουν τρία παρακμιακά φαινόμενα στην ελλαδική κοινωνία τα οποία αποτελούν πηγή πολλών κακών: η Οικογενειοκρατία, η Επέτειος του Πολυτεχνείου και η Ιδιωτική Τηλεόραση.

Η Οικογενειοκρατία στο υψηλότερο επίπεδο της πολιτικής ζωής μάς οδηγεί κυριολεκτικά σε αδιέξοδο. Καραμανλήδες, Παπανδρέου και Μητσοτάκηδες έχουν δώσει κάποιους από τους ανεπαρκέστερους ηγέτες που έχουμε γνωρίσει στην πολιτική μας ιστορία από αρχαιοτάτων χρόνων. Ο κόσμος όμως συνεχίζει και τους ψηφίζει με εμμονή. Αυτή η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά μπορεί να εξηγηθεί με το ότι η Οικογενειοκρατία καλύπτει μια αναπόφευκτη υπαρξιακή ελληνική ανάγκη. Αυτή είναι η αίσθηση της Συνέχειας (η βασικότερη συνιστώσα της Ποιότητας της Ζωής) που οι Έλληνες παραδοσιακά αντλούσανε από τα θεσμικά Πρόσωπα και όχι από τους απρόσωπους Θεσμούς. Η εθνικιστική εμμονή μας στην εξιδανίκευση της 50χρονης Αθηναϊκής Δημοκρατίας μάς έχει στερήσει εν πολλοίς την καθαρότητα σκέψης που θα μας βοηθούσε να διαπιστώσουμε ότι το παρελθόν μας είναι σε συντριπτικό βαθμό γεμάτο από θεσμικά Πρόσωπα: Ελληνιστική περίοδος, Ρωμαιοκρατία, Βυζάντιο, Οθωμανοκρατία, Νεοελληνική περίοδος. Ανέκαθεν αυτή την αίσθηση της Συνέχειας (παρά τα εναλλασσόμενα πρόσωπα του πολιτικού βίου) την κάλυπτε το θεσμικό Πρόσωπο ενός Βασιλιά. Όχι ως τυράννου, αλλά ως εγγυητή ενός Ordo Rerum κοινοτικής καθημερινότητας, τουλάχιστον στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Αποτελούσε πρότυπο λειτουργίας όλων των θεσμών, αλλά και των ανθρώπων στην ιδιωτική τους ζωή. Σε αντίθεση με τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας ο οποίος έχει πλήρως απαξιωθεί με την συνεχή αποψίλωσή του από αρμοδιότητες και με την στελέχωσή του από ακίνδυνους συνταξιούχους πολιτικούς που αποτελούν παραδείγματα θεσμικής αναποτελεσματικότητας. Σε καμιά περίπτωση επιστροφή στους ιστορικά τελειωμένους Γλύξμπουργκ, αλλά είναι επιτακτικό να επανεξετάσουμε την αναβίωση του βασιλικού θεσμού (λ.χ. με στελέχωσή του με άμεση εκλογή από τον λαό για μια περίοδο τουλάχιστον 20ετίας, δηλαδή 5 κοινοβουλευτικές θητείες). Αυτός ο Βασιλιάς δεν χρειάζεται να κυβερνά, αλλά να βασιλεύει όπως στην Βρετανία, ίσως και με λίγο περισσότερες ρυθμιστικές αρμοδιότητες ενός πολιτεύματος Κοινοβουλίου, Γερουσίας και πραγματικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Επιπλέον, ο εν Ελλάδι βασιλικός θεσμός θα ήταν ο μόνος που θα είχε το κύρος να δρομολογήσει το αναγκαίο κλάδεμα σε έναν άλλο τομέα κλειδί για το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας: την Εκκλησία. Εκεί και αν χρειάζεται κλάδεμα.

Η Επέτειος του Πολυτεχνείου αποτελεί το σύμβολο μιας γενιάς ανθρώπων που στελέχωσαν αυτό που σήμερα ονομάζουμε στην ελλαδική πραγματικότητα κομματοκρατία. Αυτή μας κατάντησε να θεωρούμε αυτονόητο ότι όταν λέμε «Γενική Απεργία» να εννοούμε απεργία μόνο του Δημοσίου Τομέα, ο Ιδιωτικός Τομέας εννοείται ότι ποτέ δεν συμμετέχει. Όταν λέμε ότι έχουμε «Ανεργία 15%» να εννοούμε μόνο του Ιδιωτικού Τομέα, από τον Δημόσιο Τομέα δεν απολύεται κανείς. Έτσι δημιουργήθηκαν δύο ξεκάθαρες κοινωνικές τάξεις οι οποίες έχουν βαθιά διχάσει την ελλαδική κοινωνία, μια κοινωνία όπου παραδοσιακά έχει υπάρξει ελάχιστα ταξική (στην βόρειο Ευρώπη η ανώτερη τάξη ζούσε μια ζωή τελείως διαφορετική από τον υπόλοιπο λαό, ενώ στην Ελλάδα πολιτιστικές διαφορές δεν υπήρχαν, ακόμη και ο τσιφλικάς χόρευε τσάμικο μαζί με τους εργάτες του στο πανηγύρι). Φυσικά σε αυτή την νεοσύστατη προνομιούχο τάξη δεν ανήκουν όλοι οι εργαζόμενοι του Δημόσιου Τομέα, αλλά ένα ποσοστό (περίπου 30% - προσωπική εκτίμηση) στο οποίο συμμετέχουν ενεργά ανεξαιρέτως όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Με τα χρόνια ένα ποσοστό της κομματοκρατίας μετατράπηκε σε διαφθορά, εξαναγκάζοντας την πλειονότητα των άλλων Ελλήνων, από άμυνα, να πολεμάει αυτό το «κομματικό κράτος» σε κάθε ευκαιρία (π.χ. φοροδιαφεύγοντας ή αυθαιρετώντας πολεοδομικά). Για αυτό και σε μια τόσο σημαντική δημοσιονομική κρίση όπως η τωρινή, η κοινωνία δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν συμμετέχει σε καμιά σωτηρία. Η κατάργηση αυτής της Επετείου θα αποτελέσει την μεγαλύτερη συμβολική κίνηση προς την κατεύθυνση της κάθαρσης της ελλαδικής κοινωνίας, έστω και αν οι νεκροί που δικαίως τιμώνται από αυτήν θα τιμώνται μετέπειτα λιγότερο, όπως τόσοι άλλοι αδικοχαμένοι για την ελευθερία αυτού του τόπου.

Η Ιδιωτική Τηλεόραση αποτελεί το μείζον πολιτιστικό γεγονός της εποχής μας, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής μας. Μια κοινωνία παρέχει Ποιότητα Ζωής όταν ο τρόπος ζωής των μελών της συνάδει με τους ιστορικούς εθισμούς όπως διαμορφώθηκαν ανά τους αιώνες, τις κοινοτικές αρετές όπως τις μάθανε από τις μανάδες και τις γιαγιάδες, αλλά και τις δυνατότητες ενόρασης που προσδίδει η αίσθηση του Ιερού. Αυτή η Ποιότητα Ζωής γίνεται αντιληπτή ως μια αίσθηση Συνέχειας στον πολύ κόσμο, ως αίσθηση Αθανασίας στους λίγους που μετέχουν στην παράδοση και ως αίσθηση Αποστολής στους κάποιους ελάχιστους. Η τηλεόραση από την ίδια της την φύση (άσχετα από καλούς ή κακούς καναλάρχες) προάγει την Ομοτροπία, δηλαδή τον καρκίνο μιας κοινωνίας, όπου στον ιστορικό και παραδοσιακό πυρήνα της έχει την Ετερότητα, όπως η ελληνική. Έτσι μετά από 20 χρόνια ανεξέλεγκτης λειτουργίας της Ιδιωτικής Τηλεόρασης οδηγηθήκαμε στην πολιτιστική αλλοτρίωση του Ελλαδίτη. Την ομογενοποίηση της πολυσχιδούς ελλαδικής κοινωνίας, την έκπτωση των τοπικών παραδόσεων και ως εκ τούτου την διαμόρφωση ενός ανθρωπάκου απομονωμένου που φοβάται τα πάντα: την δημιουργική εργασία, τον επιχειρηματικό κίνδυνο, τους Τούρκους, η λίστα δεν έχει τέλος. Όσο θεαματική ήταν η άνοδος του Βιοτικού Επιπέδου, τόσο κατακόρυφη ήταν η πτώση της Ποιότητας Ζωής. Ο ασφυκτικός έλεγχος και περιορισμός της Ιδιωτικής Τηλεόρασης αποτελεί ίσως την πρώτη προτεραιότητα ενός πραγματικά ελληνικού κράτους. Όχι προς χάριν κάποιας ανόητης ηθικολογίας, αλλά για λόγους Ποιότητας Ζωής.

Ο Δημήτρης Ζιαμπάρας είναι Δικηγόρος, ΜΒΑ, DiplEng.