Μόνος ασκούμενος, ψάχνει..

Δεν είχε αναρωτηθεί ποτέ, πώς θα είναι το μέλλον του ως δικηγόρου 20 χρό­νια μετά. Δεν είχε λόγο να αμφιβάλ­λει εάν το επάγγελμα που διά­λεξε θα τον ικανοποιούσε. Δεν είχε ποτέ του ανησυχήσει πώς θα δημιουργούσε τις προϋπο­θέσεις για να πετύχει επαγγελ­ματικά. Ήξερε ότι υποθέσεις, πελάτες και αμοιβές θα του παρέχονταν εύκολα από το οικο­γενειακό του περιβάλλον το ο­ποίο αριθμούσε γενιές δικηγό­ρων.

Το βαρύ φορτίο της ίδρυ­σης, οργάνωσης και παρακο­λούθησης ενός εκ των σοβαρό­τερων δικηγορικών γραφείων είχε αναληφθεί από τους προ­γόνους του. Ο ίδιος θα συνέχιζε απλά τη παράδοση. Εύκολο του φαινόταν. Είχε τεθεί όμως μία προϋπόθεση. Ένας όρος που εί­χαν τηρήσει όλοι οι προηγούμε­νοι απαρέγκλιτα. Μιά συμφωνία υποχρεωτική. Η άσκηση θα γι­νόταν αλλού..

Κάλυψε πρόχειρα με την τσάντα του την μισάνοιχτη εφη­μερίδα από την οποία είχε συ­νηθίσει να ενημερώνεται ποδο­σφαιρικά από την εποχή ήδη των πανεπιστημιακών σπουδών του και έστριψε ευγενικά το πρόσωπο του προς την μισάνοι­χτη εξώθυρα, την οποία είχε μό­λις διαβεί με γρήγορες κινήσεις η λευκή κόμη ενός υπερήλικα με μικρά κοκκάλινα γυαλιά και κοφτερό βλέμμα, ανταποδίδο­ντας μια αυστηρή καλημέρα.

- Κύριε Προεισπράτογλου, πόσες φορές θα σας το ειπώ, ο δικηγόρος οφείλει να μελετά κα­θημερινά νομικά συγγράματα και όχι αθλητικές φυλλάδες. Δό­ξα τω θεώ, στην βιβλιοθήκη του γραφείου μας βρίσκονται άρι­στα κείμενα επιφανών νομικών των αρχών του αιώνα, τα οποία μέχρι σήμερα στηρίζουν τη νομολογία των α­νωτάτων δικαστηρίων της πατρί­δος μας και τα οποία ευρισκόμε­να στην διάθεση σας ομού με την εκουσία σας εντρύφηση στην πλουσιότατη συλλογή δικο­γράφων, δύνανται ευχερέστερα των εντύπων που αναγιγνώσκετε να σας οδηγήσουν, συν τω χρόνω, σε ευκλεή σταδιοδρομία της επιστήμης που επιλέξατε.. Μά­λιστα η άσκησις προϋποθέτει ευρυμάθεια, για αυτό σας συνι­στώ να αξιοποιείτε τον ελεύθερο χρόνο σας με τη μελέτη φιλοσο­φίας του δικαίου και juris civilis, σε θέματα που θα σας εξετάζω κάθε πρωί για να διαπιστώσω την προοδό σας και να λογοδο­τήσω στον φίλτατό μου πατέρα σας, ο οποίος μου ανέθεσε την νομική σας εξάσκηση, τελείωσε την κουβέντα του ικανοποιημέ­νος από την προσφορά του αλ­λά μη γνωρίζων ότι ουδέποτε θα λογοδοτούσε, αφού η συνεργασία των δύο πλευρών ήταν ολοφάνερο ότι δεν είχε κοινά σημεία σε αυτό το γραφείο.

Η ανάγνωση των αθλητικών εφημερίδων συνεχίστηκε απτόητα και στο επόμενο γραφείο το οποίο ανακάλυψε από μια αγγελία που ζητούσε ασκούμενο με γνώσεις υπολογιστή και ..μηχανάκι. Μεγάλο το γραφείο με πολλές υποθέσεις, του κέντρισε εξαρχής το ενδιαφέρον.

<!--[if !supportLists]-->-    <!--[endif]-->Λοιπόν, αύριο στις 7.30 το πρωί, πρόσεξε όχι αργότερα και μαζευτεί κόσμος, βρίσκεσαι στον γκισέ της Εφορίας και καταθέτεις τις δηλώσεις, στις 8.00 έρχεσαι στο γραφείο να ανοίξεις και να δεις τα φαξ, μετά σφαίρα στην Ευελπίδων και στο Α’ Μονομελές, κρατάς το 5 για μετά τις 11 - να μην σκοτωθούμε βρε αδελφέ πρωί πρωί να έρθουμε - βλέπεις αποφάσεις, γράφεις του Αναστάτογλου στο πινάκιο, παίρνεις προτάσεις για να γράψεις αντίκρουση και μετά πετάγεσαι σφαίρα Εφετείο, που έχουμε την αναστολή του Δραπετόπουλου, κόβεις γραμ­μάτιο - πρόσεξε μην το δει ο πε­λάτης - και με βρίσκεις στον 4°, κοίτα και τις αποφάσεις μιά που θα είσαι εκεί, μετά γυρνάς Ευελ­πίδων και περιμένεις το ποινικό. Όταν έρθω, φεύγεις και περνάς από Υποθηκοφυλακείο Αθηνών για τα πιστοποιητικά, μετά σφαί­ρα γραφείο, γράφεις υπόμνημα Κακομοιρίδη για Διοικητικό - έχω τα σχετικά στο γραφείο σου - και αν προλαβαίνεις πετάξου να το καταθέσεις, αλλιώς αύριο πρωί. Το μεσημέρι έχουμε συνά­ντηση για το νέο διαζύγιο της Τριγαμίδου και σε θέλω να κρα­τάς πρακτικά - μη μας βγάλει και τρελούς αργότερα. Το από­γευμα γράφουμε δύο αγωγές που είναι για παραγραφή και το βράδυ μην τυχόν και ξενυχτήσεις και δεν μπορείς να πάρεις τα πόδια σου αύριο!

Ούτε αύριο υπήρξε ούτε με­θαύριο, καθότι ούτε μηχανάκι διέθετε ούτε αντοχή για αγώνα δρόμου, αλλά συνέχισε απτόη­τος την προσπάθεια του για ε­ξεύρεση γραφείου, η οποία μάλι­στα ευοδώθηκε πολύ σύντομα και συμπτωματικά στους διαδρό­μους της Εισαγγελείας - και με καλές προϋποθέσεις, στην αρχή τουλάχιστον..

<!--[if !supportLists]-->-    Θα εργάζεσαι λίγες ώρες τα πρωινά, χωρίς ιδιαίτερη κούρα­ση και μετά πάλι το μεσημέρι και όσο πάει.. Θα έρχεσαι περίπου στις 9.30 στην Ευελπίδων κάθε μέρα και μερικά Σάββατα. Θα συ­ναντάς τους πελάτες στο κάτω κυλικείο και θα τους κρατάς πα­ρέα. Όχι όμως πολλά πολλά και παραγνωριστούμε. Θα κόβεις τα γραμμάτια και θα περιμένεις να εκφωνηθούν οι υποθέσεις. Αλή­θεια ξέρεις καμμιά γλώσσα; Αυτό βοηθάει την συνεννόηση και παίρνεις και περισσότερα λεφτά ως μεταφραστής. Η αμοιβή σου; θα σου δίνω ποσοστά από τις υ­ποθέσεις και πίστεψε με, θα σε ζηλεύουν οι φίλοι σου.

Επιτέλους, είχε βρεί καλούς όρους εργασίας και αμοιβή εξαρτημένη από την παραγωγι­κότητα. Του είχε υποσχεθεί και προοπτικές εξέλιξης αλλά δεν του είχε δείξει ακόμα το γρα­φείο, την βιβλιοθήκη και τις δι­κογραφίες για μελέτη. Και το πιο περίεργο ήταν ότι όλα τα ραντεβού ήταν στο κάτω κυλι­κείο και όλες οι υποθέσεις εκδι­κάζονταν στο κτίριο 2..

Πέρασε αρκετός καιρός γυ­ρεύοντας την τέλεια συνεργα­σία. Οι εμπειρίες που αποκόμι­σε από τα διάφορα γραφεία ή­ταν για αυτόν αντιστρόφως α­νάλογες με τον λίγο χρόνο που είχε διανύσει. Κατάφερε και ι­σορρόπησε τις απαιτήσεις του και τελείωσε επιτυχώς την ά­σκηση του μαθαίνοντας πολλά δίπλα σε έγκριτους δικηγό­ρους.

Διδάχθηκε το ήθος και τον επαγγελματισμό, την επιμε­λή εργασία και την προαγωγή της επιστήμης. Τον σεβασμό στον εντολέα και την συναδελφικότητα. Είχε ασφαλώς και τις αρνητικές στιγμές, οι οποίες τε­λικά θωράκισαν την προσωπικό­τητα του. Τα χρόνια που πέρα­σαν στο δικό του γραφείο πλέ­ον, ξεθώριασαν τις αναμνήσεις της εποχής εκείνης.

Ένα απαλό μειδίαμα ζωγρα­φίστηκε στο πρόσωπο του, όταν ήρθε στο γραφείο του ένας νέ­ος ζητώντας εργασία ως α­σκούμενος, κουβαλώντας μέσα του και αυτός όλες τις ανησυ­χίες και ευαισθησίες, οι οποίες με έναν ανεξήγητο τρόπο, μετα­φέρονται αναλλοίωτες από γε­νιά σε γενιά. Έπιασε ευλαβικά στα χέρια του τον πρώτο Αστικό Κώδικα που του είχε δωρίσει ο πατέρας του στο ξεκίνημα της περιπέτειας. Το βλέμμα του στάθηκε στην ιδιόχειρη σημείω­ση που είχε στο δεύτερο φύλλο.

«Η δικηγορία χρειάζεται ευγέ­νεια, ευπρέπεια και ευσυνειδη­σία. Απαιτεί αντοχές, υπομονή και συνεχή προσπάθεια. Καλή ά­σκηση και καλή σταδιοδρομία»

Απρίλιος 2003

*Ο συνάδελφος και συγγραφέας των χρονογραφημάτων αυτών, τα οποία επαναδημοσιεύουμε με την άδεια του από το τριμηνιαίο περιοδικό "Νομικός Φάκελλος", είναι ο Δικηγόρος και Σύμβουλος ΔΣΑ, Θανάσης Δ. Παυλόπουλος.